امروز؛ دوشنبه 6 خرداد 1398  - هر کس در حال طلب دانش مرگش فرا رسد ، میان او و پیامبران تنها یک درجه تفاوت باشد./مجمع البیان : ۹ / ۳۸۰ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

حوزه و روحانیت، اصالت‌ها و رسالت‌های فراموش شده

مکرر اتفاق افتاده است که در سالن‌های فرودگاهی شهرهای مختلف شاهد نابسامانی،‌ بی‌نظمی، بی‌مدیریتی و بی‌سازمانی راجع به «برگزاری نماز» به طور کلی و «نماز جماعت» به طور خاص بوده‌ام.

به عنوان نمونه در نیمه شعبان سال گذشته در فرودگاه بین‌المللی هاشمی‌نژاد مشهد هنگام اذان مغرب به مسجد فرودگاه مراجعه کردم و مسافران متعددی را نیز مشاهده کردم که به دنبال برگزاری نماز جماعت بودند، ‌اما خبری از برگزاری نماز جماعت در مسجد مجلل و بزرگ بهمن، در محل فرودگاه مشهد نبود. در مورخ ۲۷ فروردین ۹۶ در محل سالن ترانزیت ترمینال شماره ۴ فرودگاه مهرآباد همین وضعیت با شرایطی به مراتب نابسامان‌تر مشاهده شد. به طوری که اولاً محل نمازخانه به هیچ عنوان گنجایش مراجعه کنندگان هنگام اذان صبح را نداشت و صف طولانی تشکیل شده بود برای کسانی که می‌خواستند به سرعت نماز بخوانند تا به پروازشان برسند و تأسف بارتر اینکه خبری از امام جماعت هم نبود.

این وضعیت در فرودگاه بین‌المللی خوزستان نیز توسط شخص اینجانب مشاهده شد. نمونه‌های مزبور که در زمان‌ها و مکان‌های مختلف پدید آمد این سؤال را در ذهن من ایجاد کرده است که حوزه و روحانیت برای انجام رسالت برپایی نماز چه می‌کنند؟؟ و چه کرده‌اند؟ رسالت و وظایف اصیل حوزویان در اقامه نماز چیست؟

متأسفانه اشتغال حوزویان در مشاغل و مصادر اجتماعی مانع توجه به رسالت‌ها و اصالت‌های حوزوی شده است. به نظر من اقامه نماز به عنوان شعار اصلی که در وظایف روحانیت و حوزویان قرار می‌گیرد فراموش شده است.

فعالیت‌های ستاد اقامه نماز اگرچه به صورت سازمانی گسترش یافته است اما حداقل در فرودگاه‌های کشور هیچ نمود و نمایی ندارد. حوزویان به مشاغل آموزشی، علمی،‌ اجتماعی، قضایی، سیاسی مشغولند. تأسف‌بارتر آنکه مشاهده کردم در همان هنگام که نماز جماعت فرودگاه بدون متصدی و بی‌صاحب مانده است، تلویزیون در حال پخش مصاحبه با مقامات مختلف سیاسی، اجتماعی و قضایی است. کانال‌های مختلف تلویزیون، مقامات مختلف قضایی، سیاسی، اجتماعی را ملبس به لباس روحانیت نشان می‌دهد که در حال انجام وظایف سازمانی خودشان هستند.

سؤال این است که رسالت‌ها و اصالت‌های حوزه و حوزویان چرا فراموش شده است؟ فراموش نکنیم که شاخص‌های قرآنی «الذین إن مکناهم فی الارض أقاموا الصلاه» در قضیه بی‌سامانی نماز جماعت در فرودگاه‌های کشور اگرچه مسئولیت تک تک حوزویان و شخص اینجانب نیز که تمام هویت خود را از حوزه سوابق تحصیلی آن کسب کرده‌ام قابل توجه است.

اما در دنیای حاکمیت «فرایندها، سازمان‌ها و نهادها» نمی‌توان مدعی «مسئولیت شخصی و فردی حوزویان» شد، اما سخن از مسئولیت نهاد روحانیت و سازمان‌ها و نهادها و فرایندهای حاکم بر حوزه را فراموش کرد. واقعیت آن است که نهادها به منزله قوانین بازی عمل می‌کنند یعنی سازمان‌ها و فرایندهای سازمانی که در زمانه و جامعه ما حاکمیت دارد، نقش افراد را در تحولات اجتماعی و مدیریت ساختارهای اجتماعی به حداقل خود تنزیل داده و اشخاص به مثابه «قطره‌ای در دریا» عمل می‌کنند. مهم آن است که نهاد روحانیت و نهاد حوزه پاسخ‌گوی وظایف، رسالت‌ها و اصالت‌های خود باشد و برای برون رفت از این نابسامانی و بی‌توجهی به رسالت‌ها و اصالت‌ها چاره‌ای اندیشند تا اشخاص در بستر فرایندها و نهادها توان ایفای نقش مناسب را پیدا کنند.

محمد درویش زاده

سرمقاله روزنامه دنیای حقوق