امروز؛ پنجشنبه 6 آذر 1399  - حضرت محمد(ص): هر که در مناقشه اى بدون علم مجادله کند در خشم خدا باشد تا دست بردارد./نهج الفصاحه

ترمینولوژی حقوق

نویسنده:

محمدعلی اردبیلی[۱]

در میان آثار پُرشمار استاد جعفری لنگرودی، برخی از آن‌ها، صرف‌نظر از محتوا که از تخصص و تبحر وی در حوزه فقه و حقوق حکایت می‌کند، جایگاه بسیار با ارزشی دارند. شرح و تفصیل موضوعات متنوع این رشته در قالب فرهنگ لغات، دایره‌المعارف (دانشنامه)‌ها و ترمینولوژی، معرف دقت نظر، نظم و انضباط فکری و به ویژه انتخاب شیوه‌های موثری است که دقیقاً از یک معلم در مقام آموزش دانشجویان و دانش‌پژوهان انتظار می‌رود. ما استاد جعفری لنگرودی را در چه در سال‌هایی که در ایران به امور اجرایی و سپس آموزشی مشغول بوده و چه در سال‌هایی که دور از وطن با همان شور و شوق دوران جوانی، ایام عمر را به تحقیق و تتبع سپری کرده، همواره به عنوان معلمی که حاصل عمر را در طبق اخلاص نهاده و تقدیم شیفتگان دانش حقوق نموده است، می‌شناسیم. نقل خاطره‌ای را در این باره بی‌مناسبت نمی‌دانم. فراموش نمی‌کنم که در سال ۱۳۵۸، نخستین بار که به دیدار استاد در اتاق کارشان در دانشکده حقوق دانشگاه تهران رفتم، ایشان را پشت میز مشغول یادداشت‌برداری از متن کتابی نسبتاً قطور دیدم. وقتی سخن از شیوه یادگیری و سهولت استفاده از مطالب کتاب به میان آمد، استاد در همان حال که با نگاه به کتاب به نوشتن ادامه می‌داد، اشاره به جعبه کوچکی روی میز و برگه‌های درون آن نمود و از محاسن کار فیش‌برداری جملاتی به زبان آورد. من چون تازه از فرنگ برگشته بودم و با این شیوه یادداشت‌برداری و واژه «فیش» آشنایی داشتم، در حالی که این کلمه را زیر لب تکرار می‌کردم سر خود را به نشانه تایید تکان دادم. استاد هم‌چنان که به سخنان خود ادامه می‌داد، سر از کتاب برداشت و رو به من کرد و گفت؛ برگیزه و برگیزه‌نویسی. مقصود ایشان را بی‌درنگ دریافتم، ولی نخستین بار بود که این کلمه را می‌شنیدم. از قرار این واژه پارسی و به معنی کارت (کارت تبریک، کارت عروسی) و یا پاره کوچکی از کاغذ است که روی آن پیام یا خواسته‌ای را می‌نویسند. ولی من پس از آن دیدار با مراجعه به کتاب‌های لغت و واژه‌نامه‌هایی که در اختیار داشتم، هر چه جست و جو کردم اثری از این واژه نیافتم. ولی پس از چاپ و انتشار مجموعه سه جلدی دایره‌المعارف علوم اسلامی، مشاهده کردم که استاد خود این واژه را در برابر فیش در مقدمه جلد نخست به کار برده است. البته فرهنگستان اول برابر واژه‌های فیش و فیشیه فرانسوی واژه برگه و برگه‌دان را نهاده است که امروزه به کار می‌رود و واژه برگه در ترکیب‌هایی مانند برگه عبور، برگه امتحانی، برگه هلو همان معنی تکه یا پاره را افاده می‌کند.

 

برای دانلود مقاله اینجا کلیک کنید.


آخرین شماره فصلنامه

آخرین شماره فصلنامه دانشنامه های حقوقی

صاحب امتیاز
مرکز پژوهشی دانشنامه های حقوقی علامه

سردبیر
سید حسین صفایی

مدیرمسئول
محمد درویش زاده

گروه دبیران (بر اساس حروف الفبا)
محمد آشوری
گودرز افتخار جهرمی
محمدجواد جاوید
محمدجعفر حبیب زاده
سعید حبیبا
محمد درویش زاده
محمد راسخ
حبیب‌اله رحیمی
محمدجواد شریعت باقری
سید حسین صفایی
عباس کریمی
حمید گوینده
محسن محبی
سید مصطفی محقق داماد
حسین مهرپور

کارشناس تخصصی
محمد هادی جواهرکلام