امروز؛ شنبه 8 آذر 1399  - هر کس در حال طلب دانش مرگش فرا رسد ، میان او و پیامبران تنها یک درجه تفاوت باشد./مجمع البیان : ۹ / ۳۸۰ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

درآمدی بر روش‌شناسی حقوقی استاد جعفری لنگرودی (رویکرد تحلیلی- توصیفی)

نویسنده:

علیرضا آبین

چکیده:

بی­گمان، نظریه­های اندیشمندان حقوقی،نقش بسزا و غیرقابل انکاری در تمامی نظام­های حقوقی ایفا می­کند. چندان که نمی­توان نقش پنهان و با اهمیت این منبع حقوق را در رویه­های قضایی و نیز تدوین قوانین نادیده انگاشت. باوجوداین، به نظرمی­رسد که توجه به مبانی فکری و منطق حاکم بر تفکرات یک نظریه­پرداز حقوقی نیز اهمیت کم­تری از دانستن اندیشه­های وی ندارد. چه، تأمل در این مبانی، خود مجال بیشتری برای ژرف­کاوی بیشتر در نظریات و احیاناً نقد آنها را فراهم می‌سازد و نیز به­ جای حفظ اندیشه­ها، فرصت اندیشیدن و به­ویژه امکان تولید نظریه را به محقق عطا می­کند. استاد جعفری لنگرودی، فیلسوفی واقع­گرا و عمل­گراست؛ نه خود را در حصار صورت­گرایان و طرفداران منطق صوری محبوس می­سازد و نه عقلانیت محض، متافیزیکی یا ابزارگرای طبیعت­گرایان نوین و پوزیتویست­های افراطی فردگرا و دولت­گرا را برمی­تابد و نه­حتی به تمامی شیوه پیروان منطق خطابی را می‌پذیرد و خود را در موهوماتی نظیر اشراق دادرس و عدالت اسیر می­کند. در مقابلِ او، دوگانگی جامعه­شناسان حقوق و فیلسوفان حقوق رنگ باخته و جامعه با تمامی ابعاد محیطی، زمانی و…، هستی‌ای برای کشف بایدهای بالفعل و بالقوه موجود (آنچه هست و آنچه باید باشد) است. او شیوه استدلالی خاص خود را دارد، مواد استدلال و نحوه صورت بندی مختص خود را دارد و با گرایشی کثرت­گرایانه، در کنار روش­ استدلال قیاسی، روش­های تحلیل علوم طبیعی (نظیر استقرا و شهود تجربی و تجزیه عینی) را به کار می­برد و ازاین طریق، با شیوه­های سنت­گرایان طرفدار منطق صوری که حجیت اصیل را منحصراً از آن قیاس می­پندارند، به مبارزه برمی­خیزد. در نگاه او چندان سخن از جدال و تمایز روش­شناسی علمی علوم طبیعی با علوم هنجاری به­چشم نمی­خورد بلکه او، شیوه علوم طبیعی در تجزیه داده­های علمی را راه­گشاتر می­داند، بی­آنکه به خلط پاردایم علوم حقیقی و اعتباری دچار شود. استاد جعفری لنگرودی در روش­شناسی خود نیز کثرت­گراست، گاه از روش تفسیر تاریخی، پویا و تکاملی بهره می­برد و گاه دیگر، از روش جامعه­شناسانه و عملگرایانه (پراگماتیک) استفاده کرده و گاه سوم، از متدهای فلسفی-تحلیلی و تطبیقی بهره می­گیرد. با وجود این، منطق استدلالی او از نظمی واحد تبعیت می­کند، نظمی که مفاهیم، تکنیک­ها و فنون را در ساختاری منسجم و دقیق به­کار بسته و از مبانی ارزش­شناسانه، معرفت­شناسانه، تبارشناسانه، انسان­شناسانه و هستی شناسانه واحدی نشئت می­گیرد.

کلیدواژه: منطق حقوق، تفکرحقوقی، عرف عملی، عناصرشناسی، معقودٌعلیه، طرح و تنظیم، اصالت شک.


.:: برای دانلود مقاله اینجا کلیک کنید ::.


An introduction to Legal methodology of Professor Jafari Langarudi (An analytical-descriptive approach)

Alireza Abin

Abstract

Undoubtedly, theories cited by legal scholars play a vital role in all legal systems. Accordingly, the crucial role of such legal references in judicial procedures and law enactment is not deniable. However, it seems that the intellectual foundations and logic of a legal theorist is as important as his/her thoughts and beliefs. Intellectual foundations of theorists are addressed to more accurate research into their theories and criticize them. In this case, researchers can think more and generate more theories instead of keeping existing thoughts.

As a realist and pragmatic professor, Jafari Langarudi does not limit himself to formal logic or pure rationality. He does not only rely on metaphysics or modern naturalists, and extremist individualist or state-oriented positivists. He also does not confirm all of the methods used by proponents of rhetorical logic in order not to be captivated by some delusions such as fair and justice reasoning. In contrast, there is not any duality in the opinions of legal sociologists and philosophers. Society exists with all of the environmental, time, and existence aspects to discover potential and actual musts (what exists and what must exist). Jafari Langarudi has its reasoning way with a pluralist tendency. He employs analysis methods for natural sciences (including inductive reasoning, empirical observation, and objective analysis) besides analogical reasoning. Accordingly, he is opposed to traditional methods in which, formal logic proponents consider the original authority separated from the comparison. In his opinion, there is not a considerable difference between the scientific methodology of natural sciences and normal sciences. He introduces natural sciences more useful in analyzing scientific data without mixing the paradigm of natural and credit sciences. Professor Jafari Langarudi is a pluralist who sometimes uses historical, dynamic, and evolutionary interpretation but sometimes employs sociological and pragmatic methods. He sometimes uses philosophical-analytical and comparative methods. Nevertheless, his reasoning logic follows a discipline that uses concepts, technics, and methods in an integrated and accurate framework based on certain foundations of axiology, epistemology, genealogy, anthropology, and ontology.

Keywords: Logic of Law, Legal Thinking, Pragmatic Custom, Elemntology, Amended, Design and Adjustment, Origin of Doubt


آخرین شماره فصلنامه

آخرین شماره فصلنامه دانشنامه های حقوقی

صاحب امتیاز
مرکز پژوهشی دانشنامه های حقوقی علامه

سردبیر
سید حسین صفایی

مدیرمسئول
محمد درویش زاده

گروه دبیران (بر اساس حروف الفبا)
محمد آشوری
گودرز افتخار جهرمی
محمدجواد جاوید
محمدجعفر حبیب زاده
سعید حبیبا
محمد درویش زاده
محمد راسخ
حبیب‌اله رحیمی
محمدجواد شریعت باقری
سید حسین صفایی
عباس کریمی
حمید گوینده
محسن محبی
سید مصطفی محقق داماد
حسین مهرپور

کارشناس تخصصی
محمد هادی جواهرکلام