امروز؛ شنبه 8 آذر 1399  - حضرت محمد(ص):  هر کس بر خوارى ساعتى دانش آموختن صبر نکند، براى همیشه در خوارى نادانى بماند./عوالی اللآلی : ۱ / ۲۸۵ / ۱۳۵ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

مفهوم شرط فاسخ از منظر فقه اسلام، حقوق فرانسه و حقوق ایران

  • نویسنده: عبدالرسول دیانی
  • صفحه: ۲۳۶-۲۶۸

چکیده:            

از جمله شروط رایج در قراردادها، شرط فاسخ است که به­آن شرط تحلیلی و یا شرط انفساخ قراردادی نیز اطلاق می­شود. این شرط اساساً قابلیت درج در تمام انواع عقود اعم از لازم و جایز، معین و غیرمعین را دارد، مگر این­که درج آن به­موجب ­نصِّ خاصّ ممنوع شده باشد. هرچند قواعد این شرط در قانون مدنی ایران پیش­بینی نشده، اما مشاهدۀ مثال­های جزیی از آن در این قانون بیان­گر این واقعیت است­که انفساخ قراردادی نیز در کنار انفساخ قهری به­عنوان یک قاعدۀ کلّی در همۀ عقود قابل پیش­بینی است. اما این‌گونۀ اخیر از تعلیق در حقوق فرانسه در قالب ­تعلیق در انحلال، به مثابه تعلیق در انعقاد بهتر قاعده­مند شده است. با توجه به­شبهۀ بطلان این نوع شرط از مَنظَر شرع، در این تحقیق ادلۀ قائلین به­بطلان و صحّت جداگانه مورد ارزیابی قرار گرفته و آثار این شرط با فرض صحّت بررسی شده است. با توجه به­حکم عقل به­مشروعیت شرط فاسخ، حداقل در عقود معوض، و نقش بی­بدیل آن در انعقاد قراردادهای مختلف و نیز داشتن توجیه اقتصادی، در مقام ارزیابی ادلۀ هر کدام، ادلۀ بطلان را مرجوح دانسته و با توجه به­تأثیرپذیری حقوق ما از حقوق فرانسه، و به­دلیل فقدان نصّ متقنی در شرع دایر بر بطلان شرط فاسخ، و برعکس، وجود مواد، اصول و نهادهای مشابه در قانون مدنی و قواعد فقه امامیه به­خصوص قواعد کلّی مربوط به­صحت شروط در ضمن عقد، این شرط ­را مقید به مهلت­دار بودن زمان تحقق معلق­علیه قاعده­مند کرده است و با این وصف آنرا مقرون به­صحت قلمداد کرده­ایم.

کلیدواژه: تعلیق انحلال، شرط­تحلیلی، شرط نتیجه، خیار فسخ نامحدود، غرر


.:: برای دانلود مقاله اینجا کلیک کنید ::.


 

The concept of Subsequent condition in French, Islamic and Iranien law

Abdolrasoul DAYANI

Abstract:

One of the most common clauses in the contracts is the subsequent condition also named as resolutory condition or dissolving condition. This clause can be inserted in all kinds of contracts including irrevocable and revocable contracts, named or unnamed, unless prohibited by a specific rule.

Although the rules of this condition are not mentioned by Iranian civil code, but its detailed samples in this code indicate that automatic dissolving is as a general rule is recognized in all contracts. However, the contractual resolution of contact in the French legal system is regularized as condition résolutoire before condition suspensive in the frame of the mentioned suspended kinds of contract.

Regarding nullity doubt of this condition from Islamic law`s point of view, this article intend to evaluate the arguments of advocates of invalidity and correctness separately.

Considering the reason verdict for the legitimation of this clause, at least in exchangeable contracts, and its unique function in conclusion of different contract, and also having economic justification, as an evaluator for each argument, has ignored the arguments of invalidity, and regarding influence of French law over Iranian system and because of the lack of strong text in the Islamic law for correctness of this clauses, and by contrast, the existence of principle and similar institutions in the civil code and Islamic law specifically the generals rules related to correctness of conditions inside the contract, this article has considered this condition as correct.

Key words: conditionsubsequent,resolutorycondition,dissolvingcondition


آخرین شماره فصلنامه

آخرین شماره فصلنامه دانشنامه های حقوقی

صاحب امتیاز
مرکز پژوهشی دانشنامه های حقوقی علامه

سردبیر
سید حسین صفایی

مدیرمسئول
محمد درویش زاده

گروه دبیران (بر اساس حروف الفبا)
محمد آشوری
گودرز افتخار جهرمی
محمدجواد جاوید
محمدجعفر حبیب زاده
سعید حبیبا
محمد درویش زاده
محمد راسخ
حبیب‌اله رحیمی
محمدجواد شریعت باقری
سید حسین صفایی
عباس کریمی
حمید گوینده
محسن محبی
سید مصطفی محقق داماد
حسین مهرپور

کارشناس تخصصی
محمد هادی جواهرکلام