امروز؛ پنجشنبه 6 آذر 1399  - حضرت محمد(ص): فـرشتگان ، بـالهاى خـود را براى جوینده دانش مى ‏گسترانند و برایش آمرزش مى‏طلبند./ کنز العمّال : ۲۸۷۴۵ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

کارکرد فرض قانونی در نظام های حقوقی

  • نویسنده: رضا شکوهی زاده
  • صفحه ۱۷۸-۱۹۷

چکیده

فلسفۀ وجودی فرض قانونی، در کارکرد آن نهفته است و نه ماهیت نظری آن. به­رغم ماهیت فرامنطقی فروض قانونی، ضرورت کاربردی آن باعث شده است تا در تمام نظام­های حقوقی، به­نوعی از آن استفاده شود. فرض قانونی دارای کارکردی دوگانه در نظام­های حقوقی است. کارکرد فنی فروض قانونی را باید از کارکرد قاعده­ساز آن تمیز داد. کارکرد فنی فرض قانونی ممکن است تفسیری یا تکمیلی باشد. برخی از فروض قانونی کارکرد تفسیری صرف دارد، مانند فرض قانونی رهن عام اموال بدهکار. کارکرد تکمیلی فروض قانونی (مانند فرض عدم پذیرش جهل نسبت به قانون)، به اثرگذاری دیگر قواعد حقوقی کمک می­کند. کارکرد قاعده­ساز فروض قانونی، موضوعی را تخصصاً مشمول یک حکم جدید قرار می­دهد، بدون اینکه به­قلمروی قاعدۀ موردنظر استثنایی وارد کند. فروض قانونی قاعده­ساز ممکن است تاریخی یا غایت­مدار باشند. فروض قانونی تاریخی به گذشته نظر دارند و فروض غایت­مدار به آینده. کارکرد تاریخی امکان می­دهد تا بدون برهم خوردن انسجام یک نظام حقوقی، قواعد جدیدی وارد آن شود (مانند قواعد حاکم بر اشخاص حقوقی). آنجا که نوبت به کارکرد غایت­بنیان فرض قانونی می­رسد، این فروض اجازه می­دهد تا قانون‌گذار برخی منافع و ارزش­ها را مورد حمایت قرار دهد. وسعت ابتکار عمل قانون‌گذار در وضع این احکام، با سوءظن برخی حقوق‌دانان روبرو شده است. بنابراین، باید مرجع خلق فروض قانونی غایت­مدار و حدود اختیارات آن مشخص شود.

کلیدواژه: فرض قانونی، کارکرد فروض قانونی، کارکرد فنی، کارکرد قاعده ­ساز.


.:: برای دانلود مقاله اینجا کلیک کنید ::.


Functions of Legal Fictions

Reza Shokoohizadeh

Abstract

Legal fictions find their reason of existence in their functions, not their theoretical basis. A dichotomy can be considered in the functions of fictions in legal systems. The technical function of fictions should be distinguished from the constructive function of them. The technical function of fictions would be separated in explicative and mechanical functions. The function of some of the fictions is merely explicative such as “general gage of debtor’s assets”. The mechanical function of fictions can lead to efficiency of legal rules, such as “igmorantia juris non excusat”. Constructive function of fictions may be historical or teleological. These fictions either include a new subject-matter under the realm of a rule that not logically cover it (such as capacity of embryo) or exclude a subject matter from the realm of a rule that logically cover it (such as immovable by destination). Function of historical fictions is a priori and function of theological fictions is a posteriori. The historical function of fictions, such as theory of “legal personality”, made it possible to enact new rules without mutilation of legal systems integration. On the other hand by resorting to theological fictions, the legislator can protect some interest or values. Because of the vast initiative of legislature in resorting to teleological fictions, these fictions are often looking with suspicion. Consequently, the authority of creation of these fictions must be studied.

Keywords: Legal fictions, functions of fictions, technical function, constructive function


آخرین شماره فصلنامه

آخرین شماره فصلنامه دانشنامه های حقوقی

صاحب امتیاز
مرکز پژوهشی دانشنامه های حقوقی علامه

سردبیر
سید حسین صفایی

مدیرمسئول
محمد درویش زاده

گروه دبیران (بر اساس حروف الفبا)
محمد آشوری
گودرز افتخار جهرمی
محمدجواد جاوید
محمدجعفر حبیب زاده
سعید حبیبا
محمد درویش زاده
محمد راسخ
حبیب‌اله رحیمی
محمدجواد شریعت باقری
سید حسین صفایی
عباس کریمی
حمید گوینده
محسن محبی
سید مصطفی محقق داماد
حسین مهرپور

کارشناس تخصصی
محمد هادی جواهرکلام